Imperiale stelsel

Naast het metrieke en het SI-stelsel verdient ook het Britse imperiale stelsel (Imperial system / UK Imperial units) een plaats op Omrekenen.nl. Dit traditionele meetsysteem is historisch geworteld in het Britse Rijk en nog steeds in gebruik in het Verenigd Koninkrijk, vooral in bouw, handel, landbouw en huishoudelijke toepassingen (UK Government, 2021; NPL, z.d.). Hoewel het minder uniform en internationaal afgesproken is dan het SI-stelsel, speelt het imperiale stelsel nog een belangrijke rol in het dagelijks leven en in bepaalde sectoren waarin het gebruik historisch geworteld is.

Wat is het Britse imperiale stelsel?

Het Britse imperiale stelsel is een traditioneel meetsysteem dat officieel werd vastgelegd in de Weights and Measures Act van 1854 en later aangepast in de Weights and Measures Act van 1985 (UK Government, 2021). Het stamt uit een tijd waarin eenheden voortkwamen uit praktijk en traditie: een inch werd bijvoorbeeld historisch gedefinieerd als de breedte van drie gerstkorrels naast elkaar, terwijl een foot werd gebaseerd op de lengte van een menselijke voet (NPL, z.d.).

In tegenstelling tot het SI-stelsel is het Britse imperiale stelsel niet decimaal opgebouwd, waardoor schaalverhoudingen minder logisch zijn (UK Government, 2021; NPL, z.d.). Dit maakt het omrekenen tussen eenheden ingewikkelder, omdat bijvoorbeeld 12 inches = 1 foot, 3 feet = 1 yard en 1760 yards = 1 mile, terwijl in het decimale SI-stelsel eenheden eenvoudig met veelvouden van 10 worden vermenigvuldigd of door 10 worden gedeeld.

Waar kom je het Britse imperiale stelsel tegen?

  • Bouwsector en infrastructuur (UK Government, 2021)
  • Landbouw en tuinbouw (NPL, z.d.)
  • Huishoudelijke metingen zoals afstanden en gewichten (NPL, z.d.)
  • Luchtvaart – hoogtes en afstanden in feet en miles (UK Civil Aviation Authority, 2022)

Hoe werkt het Britse imperiale stelsel?

Het Britse imperiale stelsel bestaat uit een verzameling eenheden die vaak historisch bepaald zijn en geen decimale basis hebben. Voorbeelden:

  • Lengte – inch (in), foot (ft), yard (yd), mile (mi)
  • Massa/gewicht – ounce (oz), pound (lb), stone (st), ton (t)
  • Volume – teaspoon (tsp), tablespoon (tbsp), fluid ounce (fl oz), pint (pt), quart (qt), gallon (gal)
  • Oppervlakte – square foot (sq ft), acre
  • Snelheid – miles per hour (mph) (UK Civil Aviation Authority, 2022)

Overzicht van belangrijke Britse imperiale eenheden

Categorie Eenheid Afkorting Relatie binnen stelsel Metrische equivalent
Lengte inch in 12 inch = 1 foot 1 in = 2,54 cm (NPL, z.d.)
Lengte foot ft 3 feet = 1 yard 1 ft = 0,3048 m (NPL, z.d.)
Lengte mile mi 1760 yards = 1 mile 1 mi = 1,609 km (NPL, z.d.)
Gewicht pound lb 16 ounce = 1 pound 1 lb = 0,453592 kg (NPL, z.d.)
Volume gallon (UK) gal 4 quart = 1 gallon 1 UK gal = 4,54609 L (UK Government, 2021)
Oppervlakte acre acre – 1 acre ≈ 4046,86 m² (UK Government, 2021)

Leuke weetjes

De inch: van gerstkorrels tot een koninklijke duim

Oorspronkelijk werd een inch gedefinieerd als de breedte van drie gerstkorrels naast elkaar, een praktische maat in de middeleeuwse landbouw en handel (NPL, z.d.). Later, om uniformiteit te creëren, werd de inch in sommige historische Engelse contexten symbolisch gelijkgesteld aan de lengte van de duim van Koning Edward II (UK Government, 2021).

UK gallon vs US gallon

De Britse gallon bevat ongeveer 4,546 liter, terwijl de Amerikaanse gallon slechts 3,785 liter bevat (UK Government, 2021; NIST, 2023). Dit verschil ontstond omdat de Verenigde Staten bij hun onafhankelijkheid de gallon herdefinieerden op basis van het volume van 231 kubieke inches, terwijl het Britse imperiale systeem een gallon baseerde op de inhoud van 10 pond water bij 62°F. Hierdoor hebben beide gallons een andere inhoud, wat nog steeds invloed heeft op recepten, brandstofverbruik en internationale handel. Eigenlijk helemaal niet zo handig dus dat de UK en US gallon van elkaar afwijken.

De mijl heeft Romeinse roots

De moderne “mile” vindt zijn oorsprong in het Romeinse mille passuum, wat letterlijk “duizend passen” betekent van een Romeinse soldaat die marcherend een afstand aflegde (NPL, z.d.; Wikipedia, 2023). In Engeland varieerde de lengte van een mile lokaal, wat voor verwarring en frustratie zorgde bij handelaren en pelgrims. In 1593 werd de statute mile officieel vastgesteld op 1.609,344 meter, waardoor er één eenduidige standaard ontstond (NPL, z.d.).

De inch en de voet werden gebaseerd op lichaamslengten

Oorspronkelijk waren de inch en de foot gebaseerd op het menselijk lichaam: een inch was ongeveer de breedte van een volwassen mannelijke duim, en een foot de lengte van een gemiddelde voet (NPL, z.d.; UK Government, 2021). Dit leidde tot vreemde situaties: in sommige regio’s in Engeland was een foot langer of korter, afhankelijk van wie de standaard stelde. Pas later werden deze maten gestandaardiseerd in het Britse imperiale stelsel, maar de namen herinneren nog altijd aan hun menselijke oorsprong.

Anekdote uit mijn tijd in Londen, Engeland

Toen ik als onderdeel van mijn studie een half jaar stage liep in Engeland, moest ik een formulier invullen als intake voor de stage. Daar werd mij gevraagd hoe lang ik was in feet en inches. Ik had totaal geen idee! Het was een grappige introductie tot hoe diep het imperiale stelsel nog verankerd zit in het dagelijks leven van de Britten.

Conversies naar metrisch zijn dagelijks nodig

Op Omrekenen.nl bieden we verschillende calculators voor UK Imperial eenheden naar metrische eenheden:

Veelgestelde vragen

Geraadpleegde bronnen

  • UK Government. (2021). Weighing and Measuring: the Imperial System.
  • National Physical Laboratory (NPL). (z.d.). Measurement Units: Imperial and Metric.
  • UK Civil Aviation Authority. (2022). Aviation Measurements and Standards.
  • Weights and Measures Act. (1854). Legislation establishing UK Imperial Units.
  • Weights and Measures Act. (1985). Legislation on Imperial Units in the UK.
  • Wikipedia. (z.d.). Mile (Engelstalig). Beschikbaar op: https://en.wikipedia.org/wiki/Mile