Schaal bepalen

Schaal bepalen

Met deze schaal calculator bepaal je eenvoudig en snel de schaal van een tekening, kaart of schaalmodel. Je hebt hiervoor twee overeenkomstige maten nodig: de maat in de werkelijkheid en de maat op de tekening of in het model.

• Voer de werkelijke maat in.
• Voer de bijbehorende maat op de tekening of in het schaalmodel in.
• Kies voor beide maten de juiste eenheid, bijvoorbeeld meter of centimeter.
• Klik op Schaal berekenen en zie direct de bijbehorende schaal.

De twee maten mogen verschillende eenheden hebben. De calculator rekent deze automatisch naar dezelfde eenheid om voordat de schaal wordt bepaald.

Wat is een schaal?

Een schaal geeft de verhouding weer tussen een afbeelding, tekening of model en de werkelijkheid. Een schaal wordt bijvoorbeeld weergegeven als 1:50. Dit betekent dat 1 eenheid op de tekening of in het model overeenkomt met 50 dezelfde eenheden in werkelijkheid.

Bij schaal 1:50 is bijvoorbeeld 1 cm op een tekening gelijk aan 50 cm in werkelijkheid. Een muur van 5 meter wordt op deze schaal weergegeven als 10 cm.

De eerste waarde van de schaal staat voor de tekening of het model en de tweede waarde voor de werkelijkheid. Bij een verkleinende schaal is de eerste waarde meestal 1, bijvoorbeeld 1:50, 1:100 of 1:1000.

Hoe bepaal je de schaal?

Om de schaal van een tekening, kaart of model te bepalen, vergelijk je een bekende maat op de tekening of in het model met de overeenkomstige maat in werkelijkheid. Beide maten moeten eerst in dezelfde eenheid worden uitgedrukt.

De formule voor het bepalen van de schaalfactor is:

De uitkomst geeft aan hoeveel keer kleiner de tekening of het model is dan de werkelijkheid. Bij een uitkomst van 50 is de schaal 1:50.

Voorbeeld: schaal van een tekening bepalen

Een gebouw is in werkelijkheid 6 meter lang. Op een tekening is hetzelfde gebouw 12 centimeter lang. Wat is de schaal?

We zetten eerst beide maten om naar centimeters:

Vervolgens delen we de werkelijke maat door de maat op de tekening:

Dit betekent dat 1 cm op de tekening overeenkomt met 50 cm in werkelijkheid.

Je hebt altijd twee maten nodig

Om een schaal te kunnen bepalen, heb je twee overeenkomstige maten nodig. Eén maat komt uit de werkelijkheid en de andere maat komt van de tekening, kaart of het schaalmodel.

Met slechts één maat kun je de schaal niet bepalen. Als je bijvoorbeeld weet dat een lijn op een tekening 12 cm lang is, weet je nog niet welke schaal is gebruikt. Die 12 cm kan bijvoorbeeld overeenkomen met 60 cm, 6 meter of 12 meter in werkelijkheid.

De volgorde waarin je de maten kent maakt daarbij niet uit. Als je weet dat iets in werkelijkheid 6 meter is en op een tekening 12 cm meet, kun je de schaal bepalen. Hetzelfde geldt wanneer je eerst de maat op de tekening en daarna de werkelijke maat weet.

Schaal van een kaart bepalen

Ook bij een kaart kun je de schaal bepalen wanneer je een afstand op de kaart en de overeenkomstige afstand in werkelijkheid kent.

Stel dat twee plaatsen op een kaart 4 centimeter uit elkaar liggen. In werkelijkheid is de afstand tussen deze plaatsen 2 kilometer.

We zetten 2 kilometer om naar centimeters:

Daarna delen we de werkelijke afstand door de afstand op de kaart:

Bij schaal 1:50.000 staat 1 cm op de kaart voor 50.000 cm in werkelijkheid. Dat is 500 meter.

Schaal van een model bepalen

Dezelfde berekening kun je gebruiken om de schaal van een schaalmodel te bepalen. Meet bijvoorbeeld de lengte van een auto, gebouw, vliegtuig of ander object in het model en vergelijk deze met de werkelijke lengte.

Voorbeeld: schaal van een modelauto bepalen

Een auto is in werkelijkheid 4,5 meter lang. Het schaalmodel is 10 centimeter lang.

4,5 meter is 450 centimeter. De schaalfactor is:

Elke centimeter van het model staat dus voor 45 centimeter van de echte auto.

Waarom moeten de eenheden hetzelfde zijn?

Bij het bepalen van een schaal vergelijk je twee maten met elkaar. Daarom moeten beide maten eerst naar dezelfde eenheid worden omgerekend.

Je kunt bijvoorbeeld niet rechtstreeks 6 meter delen door 12 centimeter. Zet 6 meter eerst om naar 600 centimeter. Daarna kun je de twee maten met elkaar vergelijken:

De juiste schaal is dan 1:50.

Veelgebruikte schalen

De gebruikte schaal hangt af van het doel van een tekening, kaart of model. Enkele veelvoorkomende schalen zijn:

• 1:1 – ware grootte
• 1:2, 1:5 en 1:10 – detail- en technische tekeningen
• 1:20 en 1:25 – gedetailleerde bouwtekeningen
• 1:50 – veelgebruikte schaal voor plattegronden en bouwtekeningen
• 1:100 – bouw- en gebouwtekeningen
• 1:200 en 1:500 – situatietekeningen
• 1:1000 – grotere gebieden en stedenbouwkundige tekeningen
• 1:25.000 en 1:50.000 – kaarten

Veelgestelde vragen over schaal bepalen

Andere handige calculators

Wil je met een bekende schaal een afstand omrekenen? Gebruik dan onze schaal omrekenen calculator.

Categorie: Rekentools